Het vuur van de smederij dooft, het vuur in Henk niet

Door Mark de Bruijn

Veel ambachtelijke specialiteiten uit onze streek verdwijnen, maar er zijn ook nieuwe initiatieven. Wat voor bijzonders maken de mensen nog in het Gooi en voor het Gooi? Vandaag: Henk van den Bergh, de laatste dorpssmid.

De grote werkplaats van de smederij is nog niet helemaal leeg, maar het schiet wel aardig op. Maar het oudste deel van de hoeve die te koop staat oogt als een overvol museum, net als zijn erf. Opruimen, uitverkoop?  “Van deze spullen is niks te koop”, zegt Henk (62) afgemeten. Maar zijn smederij stopt. Hij kan het zware tillen niet meer aan vanwege reumatische klachten, kijk, zijn rechterschouder kan hij niet meer ronddraaien. Een familiekwaal in een familiebedrijf. En dus is de open haard gedoofd, hij doet alleen nog kleine reparaties voor vaste klanten. Tot voor kort smeedde hij hier hekwerken, rozenpoorten, open haard roosters, of wat er voorbijkwam. Grote kunstwerken aan elkaar lassen. Hij tilt een antiek hekwerk los tussen onderdelen van oude landbouwwerktuigen en kijkt met bewondering: “dit is pas kunst, in één stuk gemaakt, met al die bochtjes.”

Blaricums verzet

Maar een typische stugge vakman uit een andere tijd, dat is Van den Bergh niet. Liefdevol wijst hij op het mini-altaar voor familieleden van de vorige generatie, in een leeg hoekje. Hij haalt brieven en foto’s uit de oorlog tevoorschijn en hervindt zijn energie zodra hij begint over de bezettingsjaren. Dan begint ook alles dat hier vastgeklonken is weer te leven. De Duitsers confisqueerden de boerderij om hun paarden te beslaan met hoefijzers. “Maar mijn opa wist ze wijs te maken dat de machine niet werkte, zodat ze het handmatig moesten doen. Zodra de Duitsers ’s avonds waren vertrokken deed hij de stekker in het stopcontact, dan deed ‘ie het gewoon weer.” 

Maar een typische stugge vakman uit een andere tijd, dat is Van den Bergh niet. Liefdevol wijst hij op het mini-altaar voor familieleden van de vorige generatie, in een leeg hoekje. Hij haalt brieven en foto’s uit de oorlog tevoorschijn en hervindt zijn energie zodra hij begint over de bezettingsjaren. Dan begint ook alles dat hier vastgeklonken is weer te leven. De Duitsers confisqueerden de boerderij om hun paarden te beslaan met hoefijzers. “Maar mijn opa wist ze wijs te maken dat de machine niet werkte, zodat ze het handmatig moesten doen. Zodra de Duitsers ’s avonds waren vertrokken deed hij de stekker in het stopcontact, dan deed ‘ie het gewoon weer.” 

Boerendorp

Blaricum is van oorsprong een boerendorp, zijn hoeve is een van de laatste die al eeuwenlang dezelfde bestemming heeft. Henk is hier geboren, hij is van de vierde generatie. Hij zag de grond duur worden en de bewoners om zich heen veranderen. Na de verkoop zal hij het licht uitdoen. Zijn zoon gaat de zaak niet overnemen, die ging liever studeren in Amsterdam. Hoeveel ambachtelijke smederijen er nog bestaan tegenwoordig? Henk heeft geen idee, maar kijk in een oude boerenstal en je vindt nog een gietijzeren katrol. 

Museum

Zijn broer blijft wel nog actief blijft als hoefsmid in het dorp en zijn neef runt hiernaast naast een staalconstructiebedrijf, dus Van den Bergh en Blaricum blijven aan elkaar vastgeklonken. Hij ziet geïnteresseerden lopen op het erf, maar zou het niet zonde zijn als die er wéér een Gooise woonboerderij van maken, verzucht Henk. Denk ook maar niet dat hij met elk bod akkoord gaat. Er ligt een plan om van een deel van zijn boerderij een dorpsmuseum te maken, maar hij wil er nog niet veel over kwijt. Loop eens mee naar boven, zegt Henk. Op de zolder onder de rieten kap liggen kunstgras- en yogamatten tegenwoordig en er staat een grote klankschaal: “doe je ogen dicht en ervaar eens hoe je stopt met nadenken als je het geluid op je in laat werken.” Van den Bergh leerde ademhalingsoefeningen in een bad met ijskoud water, via de inmiddels omstreden Wim Hof methode. Het helpt hem tegen de reuma, zou het niet mooi als hij ook andere patiënten kan helpen. Zo verruilt de dorpssmid zijn vuur voor de kou, ook mooi toch? 

Een nieuw ambacht wellicht. “Het is een andere tijd, we moeten door.”

0
Laat nu ook een reactie achter onder de video!x

Regio Gooi en Vechtstreek (waaronder Gooise Meren, Wijdemeren, Hilversum,  Huizen en Weesp): kanaal 48.
In de regio’s Amersfoort, Amsterdam, Driebergen/Zeist, Rotterdam, Veenendaal, Zoetermeer en Zevenaar: kanaal 48.

Gooise Meren en Wijdemeren: kanaal 1432.
T-Mobile: In heel Nederland: kanaal 842.

Sinds mei 2017 is GooiTV erkend als leerbedrijf voor het beroepsonderwijs bedrijfsleven. 
GooiTV biedt daarmee stageplekken aan voor mbo/hbo-leerlingen op het vlak van audiovisuele media, maar biedt ook een platform voor redactionele stagiair(e)s.